Angst is de gemoedstoestand die optreedt als reactie op een situatie die iemand als spannend, eng of bedreigend ziet. Iemand voorziet een grote kans er niet zonder fysieke of emotionele schade vanaf te komen wanneer men eraan wordt blootgesteld. Angst kan reëel, maar ook irreëel zijn.

Het is lastig echt het verschil te duiden tussen angst en stress. Simpelweg omdat ze onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Waar de een is, is de ander ook. Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen en dieren optreedt wanneer een situatie het instinct tot zelfbehoud prikkelt om er heelhuids uit te komen.

Angst is dus vooral de emotionele uitwerking van stress. Zoals bij alle emoties is angst gekoppeld aan een referentiekader (herinneringen) dat wordt geprojecteerd op de toekomst (verwachtingen). In beginsel zijn angst en stress nuttig en kunnen vormen van beide ook als positief ervaren worden.

Gepaste angst en stress geven ons de fysieke kracht en mentale scherpte om met uitdagende situaties om te gaan. Na enige tijd verdwijnen de gevoelens van spanning en angst gewoonlijk weer. Het lichaam keert terug naar een normale staat van rust en de geest naar een normale gemoedstoestand. 

Als angst en stress ongepast en overmatig zijn, spreken we van niet-reële angst en negatieve stress. Aanhoudende of intense angst en stress kunnen nadelige gevolgen hebben voor onze algehele gezondheid. Ze verstoren belangrijke lichamelijke en belangrijke mentale processen.

Men kan makkelijk in verhoogde angst en stress blijven ‘hangen’. Ze worden dan chronisch. Dit kan allerlei lichamelijke klachten (o.a. jachtigheid, spierpijn, slaapproblemen, hyperventilatie) en mentale klachten (o.a. nervositeit, depressie, burnout en angststoornissen) veroorzaken.

Paniek is een acute, heftige ontlading van angst en spanning. Paniek kan ook een schijnreactie blijken (‘vals alarm’). Je volt je plots heel erg bang zonder dat er zich echt een bedreigende situatie voordoet. Dit wordt veroorzaakt door een ‘spontane’ ontlading van adrenaline (stresshormoon).

Zo’n paniekaanval kan zo’n angstige ervaring voor iemand zijn, dat het een kettingreactie van angst ontlokt -gericht tegen het opnieuw krijgen van zo’n paniekaanval. Dit kan leiden tot een patroon van juist steeds terugkerende paniekaanvallen en uitmonden in een paniekstoornis.

Zoals gezegd, zijn angst en stress gekoppeld aan ons instinct tot zelfbehoud. Emotionele reacties die daaraan zijn gerelateerd, zijn o.a. afkeer/afschuw en schaamte. Meestal is men niet zozeer bang voor situaties of objecten zelf, maar vooral voor de gevoelens van angst, paniek en onbehagen die men ermee associeert.